1. júl. 2010
Talsmaður neytenda vill geta lagt lögbann á gengislánin
Í kjölfar viðbragða við dómum Hæstaréttar fyrir hálfum mánuði hefur talsmaður neytenda farið formlega fram á almenna heimild frá ráðherra samkvæmt lögum til að grípa til lögbanns til varnar neytendum.
Talsmaður neytenda hefur skrifað dómsmála- og mannréttindaráðherra bréf og farið fram á almenna heimild fyrir embættið til að leita lögbanns eða höfða dómsmál í þágu heildarhagsmuna neytenda samkvæmt lögum þar um.
Aftur raunhæft eftir dóma Hæstaréttar
Er erindi talsmanns neytenda í samræmi við óformlegar viðræður við ráðuneyti dómsmála og mannréttinda sl. vetur - áður en fyrri dómur Héraðsdóms Reykjavíkur gekk í desember í þá veru að gengistryggð lán væru lögmæt. Eftir það varð lögbann langsóttur möguleiki en er nú raunhæft úrræði eftir að Hæstiréttur hefur með tveimur dómum staðfest rökstuðning talsmanns neytenda o.fl. um að umrædd lán stæðust ekki lög um vexti og verðtryggingu auk fjölmargra annarra lagaröksemda sem enn á eftir að taka afstöðu til með dómi eða öðrum hætti.
Fyrr í vikunni birtist á vef embættisins lögfræðiálit sérfræðings í kröfurétti og fullnusturéttarfari um áhrif dómanna eins og fjallað hefur verið um í fréttum á síðunni undanfarna daga. Staðfestir það tilefni til lögbanns eða annarra úrræða.
Samrýmist vel hlutverki talsmanns neytenda
Hefur talsmaður neytenda því að gefnu þessu tilefni sent svohljóðandi erindi til ráðherra:
„Efni: Ósk um almenna heimild fyrir talsmann neytenda til að leita lögbanns eða höfða dómsmál í þágu heildarhagsmuna neytenda
Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 141/2001 um lögbann og dómsmál til að vernda heildarhagsmuni neytenda getur dómsmála- og mannréttindaráðherra, sbr. 10. gr. laga nr. 98/2009 - auk eigin heimildar skv. 1. mgr. 3. gr. laganna - útnefnt önnur stjórnvöld og íslensk félagasamtök til að njóta heimildar til að grípa til aðgerða samkvæmt lögunum. Áður hafði viðskiptaráðuneytið með auglýsingu nr. 456/2006 frá 17. maí 2006 án samráðs við talsmann neytenda tilnefnt auk sjálfs sín þrjú stjórnvöld og þrjú félagasamtök í samræmi við heimildir laganna.
Telja verður að slík heimild samrýmist vel lögbundnum verkefnum talsmanns neytenda, t.d.
þeirri skyldu samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 62/2005 að standa vörð um hagsmuni og réttindi neytenda og
Hefur talsmann neytenda í ýmsu tilliti skort úrræði til þess að fylgja eftir þessum lögbundnu verkefnum sínum en eins og kunnugt er ræður embættið yfir þekkingu á þessu sviði. Því hefur embættið mótað þá stefnu að fá slíka heimild auk lagaheimildar til þess að höfða hópmál ef réttarfarslögum verður breytt í þá veru. Loks samrýmist slíkt úrræði vel því sjálfstæði sem talsmanni neytenda er veitt með 10. gr. laga nr. 62/2005.
Með vísan til framangreinds og samtala við tvo skrifstofustjóra ráðuneytisins er hér með að gefnu tilefni formlega farið fram á að ráðherra dómsmála og mannréttinda útnefni embætti talsmanns neytenda sem tilnefnt stjórnvald samkvæmt lögum nr. 141/2001 um lögbann og dómsmál til að vernda heildarhagsmuni neytenda.“
Fréttasafn
Heimilt er að birta merki talsmanns neytenda með fréttum af vef embættisins - www.tn.is - en óskað er eftir því að þeirrar heimildar sé getið.