23. okt. 2009
Vafi um lögmæti gengislána kannaður?
Talsmaður neytenda hefur skrifað efnahags- og viðskiptaráðherra og spurt hvort aflað hafi verið lögfræðiálits um lögmæti gengistryggðra lána og hvort fyrirvari hafi verið gerður um það við endurreisn bankanna.
Fram hefur komið undanfarna mánuði vafi um lögmæti svonefndra gengislána og hefur talsmaður neytenda m.a. tekið undir þá afstöðu í tillögu til stjórnvalda að gengisbundin lán til neytenda standist ekki lög.
Að gefnu tilefni hefur talsmaður neytenda leitað eftir og fengið staðfest óformlega hjá tveimur óháðum fræðimönnum að verulegur vafi sé í besta falli um lögmæti þess að veita neytendum gengistryggð lán í íslenskum krónum eins og gert var í ríkum mæli fram á síðasta ár. Stöðu þeirra vegna hefur ekki verið unnt að fá skriflegt álit þess efnis en þetta er í samræmi við málflutning talsmanns neytenda í tillögu í vor og tilmælum síðsumars um gerðardómslausn á málinu. Einnig hafa fjölmargir aðrir lögfræðingar lýst sömu skoðun. Ekki er vitað til þess að haldbær mótrök hafi komið fram.
Vafi um lögmæti lána hefur áhrif á „svigrúm“ bankanna
Af þeim sökum þótti talsmanni neytenda rétt að óska formlega eftir upplýsingum um það úr Stjórnarráðinu hvort aflað hefði verið formlegs lögfræðiálits um álitaefnið vegna óvissu um lögmæti stórs hluta neytendalána - einkum til húsnæðis- og bílakaupa. Álitaefnið hefur einnig hefur áhrif á efnahagsreikning nýrra banka og það „svigrúm“ sem bankar munu telja sig hafa til niðurfærslu skulda neytenda vegna vafa um lögmæti svo og vegna forsendubrests og vaxandi greiðsluvanda eins og bent var á á ágætri málstofu Seðlabanka Íslands í liðnum mánuði.
Í bréfi talsmanns neytenda til Gylfa Magnússonar, efnahags- og viðskiptaráðherra, segir:
„Að gefnu tilefni vil ég vinsamlegast óska eftir upplýsingum um hvort ráðuneyti viðskiptamála hafi látið athuga lögmæti þess að neytendum voru í stórum stíl fram á síðasta ár veitt lán sem tengd voru við erlenda mynt samkvæmt lánsskjölum. Eins og kunnugt er hefur lengi ríkt vafi um lögmæti slíkra gengisbundinna lána. Í tillögu, sem ég sendi forsætisráðherra fyrir tæpum fimm mánuðum og viðskiptaráðherra fékk afrit af, vék ég t.a.m. að því að slíkt bann kynni að felast í 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu eins og kæmi skýrt fram í lögskýringargögnum. Þau lög eru á forræði efnahags- og viðskiptaráðherra.“
Í bréfinu óskar talsmaður neytenda eftir afriti af slíku áliti ef efnahags- og viðskiptaráðuneyti hafi það slíkt skriflegt lögfræðiálit undir höndum eða öðrum upplýsingum sem skipta máli.
Spurt um fyrirvara gagnvart kröfuhöfum við endurreisn bankanna
Einnig spyr talsmaður neytenda í bréfinu hvort
„stjórnvöld hafi við endurreisn bankakerfisins gert fyrirvara um að slík lán til neytenda kunni að vera ólögmæt.“
Lánveitendur féllust ekki á tilmæli talsmanns neytenda um samningsbundinn gerðardóm
Í grein sem talsmaður neytenda, Gísli Tryggvason, ritaði í Viðskiptablaðið um miðjan síðasta mánuð og á heimasíðu embættisins kemur fram að:
„Eftir 4ra mánaða bið eftir viðbrögðum sendi ég 25 bönkum og lánveitendum sambærileg tilmæli, þ.e. að samið verði um að gerðardómur leysi úr ágreiningi um gengis- og verðtryggð lán vegna forsendubrests o.fl. lagaröksemda, þ.m.t. að óheimilt hafi verið að veita gengistryggð lán. Þess má geta að hagfræðingar – einkum að utan – hafa nú loks tekið undir að verðtrygging sé óréttmæt gagnvart neytendum.“
Enginn lánveitandi hefur fallist á þessi tilmæli talsmanns neytenda.
[Frétt lagfærð síðdegis samdægurs vegna
skorts á tilvitnun og upphafskafla sem vantaði.]
Til bakaFréttasafn
Heimilt er að birta merki talsmanns neytenda með fréttum af vef embættisins - www.tn.is - en óskað er eftir því að þeirrar heimildar sé getið.