18. sep. 2009
Óttast málafjölda vegna ágreinings um neytendalán vegna forsendubrests
Talsmaður neytenda hefur haft samband við dómsmálayfirvöld vegna þess málafjölda sem búast má við að óbreyttu vegna ágreinings um lögmæti neytendalána og réttmæti í kjölfar forsendubrests.
Talsmaður neytenda tekur undir áhyggjur dómstólaráðs og Lögmannafélags Íslands (LMFÍ) af því að almenna dómstólakerfið ráði að óbreyttu illa við málafjölda sem búast megi við í dómskerfinu á næstu misserum - af ýmsum ástæðum í kjölfar efnahagskreppu. Eiga þær áhyggjur ekki síst við ef aðrar viðunandi lausnir finnast ekki á næstu dögum á niðurfærslu neytendalána eða sátt skapist skjótt um réttláta „endurskipulagningu skulda“ eins og verkefnið var nefnt á ágætri málstofu Seðlabanka Íslands sl. þriðjudag.
Rætt við dómstólaráð, LMFÍ og dómsmálaráðherra
Af þessu tilefni hefur talsmaður neytenda, Gísli Tryggvason, þegar rætt óformlega við starfandi formann dómstólaráðs og framkvæmdarstjóra LMFÍ um málið en þessir aðilar hafa ályktað í sömu veru. Sömuleiðis hefur talsmaður neytenda óskað eftir að ná tali af dómsmálaráðherra í því skyni að árétta mikilvægi þess að leyst verði úr réttarágreiningi um lögmæti gengisbundinna lána og réttmæti annarra neytendalána í kjölfar forsendubrests á skjótari, skilvirkari og hagkvæmari hátt en unnt er að gera fyrir almennum dómstólum.
Önnur úrræði of dýr, óskilvirk og ósanngjörn
Í grein sem birtist í Viðskiptablaðinu og hér á heimasíðunni í gær segir talsmaður neytenda um þetta atriði að hann hafi ekki lagt fram efnislegar tillögur heldur lagt áherslu á réttláta málsmeðferð til lausnar, strax fjórum vikum eftir hrunið - þ.e. um að gerðardómur leggi til eða ákveði lausn:
„Ein rök fyrir tillögu minni eru að það getur kostað neytanda allt að 2 millj. kr. og tekið um tvö ár að fá dómsúrlausn.
[...]
Flestir sjá nú að hið hefðbundna réttarkerfi er ekki fært um að takast á við vandann og að saklausum neytendum sé ekki bjóðandi ígildi gjaldþrots og skerðing fjárræðis.“
Að óbreyttu ótal ólík en skyld mál - enda hvorki hópmálsókn né flýtimeðferð í boði
Að óbreyttu myndi stefna í hundruðir eða jafnvel þúsundir sambærilegra - en þó ekki alveg eins - dómsmála í ljósi þess að lög leyfa ekki eiginlega hópmálsókn eins og talsmaður neytenda hefur ítrekað bent á. Þá hefur fengist staðfest hjá dómstjóra Héraðsdóms Reykjavíkur að lög um dómsmál bjóði ekki upp á flýtimeðferð slíkra mála.
Ekki allir svarað gerðardómstilmælum
Lagt hefur verið til af hálfu talsmanns neytenda að í stað þess að ótal mál fari til úrlausnar næstu misseri í almenna dómskerfinu verði leyst úr málinu með aðstoð gerðardóms á einu stigi með aðild bæði neytenda og kröfuhafa; í því felst ekki vantraust á almennum dómstólum heldur aðeins að sú leið er of dýr, hægvirk og ósamræmd. Fyrri tillagan laut að því að stjórnskipuðum gerðardómi yrði falið að gera tillögu til Alþingis eins og talsmaður neytenda lagði til í vor.
Síðari tilmælin fela í sér að samningsbundnum gerðardómi verði falin bindandi úrlausn gagnvart þeim neytendum og kröfuhöfum, sem fallast á þá leið, eins og lagt var til í ágústlok. Enn er beðið svara frá nokkrum fjármálastofnunum vegna þeirra tilmæla en frestur rann út sl. þriðjudag, 15. september, vegna þess erindis.
Óskað fullrar aðildar ákallshópsins að leit ríkisstjórnarinnar að lausnum
Eins og fram er komið átti samráðshópur, sem stóð að ákalli til stjórnvalda um almennar lausnir á efnahagsvanda heimilanna 11. febrúar sl. og endurnýjun þess 11. september sl., í vikunni fundi með þingflokkum Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs - og forystu Alþýðusambands Íslands og framkvæmdarstjórn Neytendasamtakanna til að leita samráðs um efnislegar lausnir og eðlilega málsmeðferð varðandi skuldavanda heimilanna.
Síðast en ekki síst var fundað með Árna Páli Árnasyni, félags- og tryggingamálaráðherra. Allir fundirnir voru afar jákvæðir og kveður nú við nokkuð annan tón frá stjórnvöldum gagnvart hugmyndum sem kynntar voru í ákallinu, a.m.k. varðandi gengistryggð lán.
Beðið er svara frá ráðherra við ósk „Ákallshópsins“ sem þannig býðst til að leggja sitt lóð á vogarskálar til skjótrar og réttlátrar lausnar til að hindra frekara tjón og meiri óvissu meðal heimila landsins, fjármálastofnana og annarra hagsmunaaðila.
Til baka
Fréttasafn
Heimilt er að birta merki talsmanns neytenda með fréttum af vef embættisins - www.tn.is - en óskað er eftir því að þeirrar heimildar sé getið.