24. ágú. 2009
Lögmenn líka bundnir af reglum um hámark innheimtukostnaðar
Talsmaður neytenda hefur beðið Lögmannafélag Íslands um að leiðrétta þann misskilning sem orðið hefur vart við hjá einstaka lögmönnum að þeir séu undanþegnir innheimtulögum áður en mál kemur til dómstóla eða sýslumanns.
Lögmannafélagi Íslands hefur verið send formleg ábending um að tilefni sé til þess að árétta fyrir starfandi lögmönnum að þeir séu bundnir af innheimtulögum og reglum um hámark innheimtukostnaðar þar til innheimtumál kemur til kasta dómstóla eða sýslumanns.
Takmörkun kostnaðar gildir þar til mál kemur opinberra aðila
Umrædd lögskýring einstakra lögmanna byggist að mati talsmanns neytenda á misskilningi þar sem innheimtulög eru skýr um það að lögin gilda fram að svonefndri löginnheimtu sem skilgreind er sem „innheimtumeðferð á grundvelli réttarfarslaga.“
Þetta er skýrt nánar í athugasemdum í greinargerð með frumvarpi til innheimtulaga:
„Innheimtuaðgerðir á grundvelli réttarfarslaga falla heldur ekki undir innheimtu samkvæmt frumvarpi þessu. Sem dæmi um kostnað, sem væri utan ramma fyrirhugaðra laga, væri kostnaður við útgáfu stefnu, fjárnámsbeiðni og annar kostnaður fyrir dómstólum og kostnaður við birtingu greiðsluáskorunar með stoð í lögum um aðför eða nauðungarsölu. Ef lögmaður sendir innheimtubréf, án þess að innheimtuviðvörun hafi áður verið send, teldist það ekki innheimtuaðgerð á grundvelli réttarfarslaga heldur yrði bréfið, sem væntanlega yrði kallað innheimtuviðvörun eftir gildistöku innheimtulaga, að fullnægja skilyrðum sem gerð eru til viðvörunar samkvæmt innheimtulögum. Slíkt kallar á litlar breytingar á efni innheimtubréfa. Eftir sem áður verður heimilt að fara beint í aðför eða nauðungaruppboð vegna viðskiptabréfakrafna eða annarra krafna, þar sem heimild er til slíks í lögum, án þess að viðvörun samkvæmt lögum þessum sé gefin út. Nefna má að innheimta lögmanna og allra annarra aðila, svo sem banka, sparisjóða, annarra lánastofnana og verðbréfafyrirtækja, svo og Íbúðalánasjóðs, fellur undir ákvæði frumvarpsins nema innheimtuaðgerðir séu á grundvelli réttarfarslaga.“
Ekki aðhafst í upphafi þar sem lögmannafélagið var sammála talsmanni neytenda um lögskýringu
Fyrr í sumar fékk talsmaður neytenda, Gísli Tryggvason, ávæning af því að einstaka lögmannsstofur teldu að ákvæði reglugerðar um hámark innheimtukostnaðar o.fl. ættu ekki við um innheimtubréf sem lögmenn senda gjarnan áður en mál berst dómstólum með stefnu eða sýslumanni með ósk um fullnustugerð. Ræddi talsmaður neytenda því við framkvæmdarstjóra Lögmannafélags Íslands sem var sammála honum um framangreinda lögskýringu. Var því ekki talið tilefni til frekari aðgerða. Í frétt í Fréttablaðinu sl. þriðjudag kom hins vegar fram dæmi um slíkt tilvik. Taldi talsmaður neytenda því tilefni til þess að senda frá sér formlega ábendingu.
Sérstaklega áréttað fyrir viðskiptaráðuneytinu þar sem drög að reglugerð áttu að undanþiggja lögmenn
Við undirbúning viðskiptaráðuneytis sl. vetur að reglugerð, sem setja skyldi samkvæmt lögunum, um hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar o.fl. var ætlunin að undanþiggja lögmenn en talsmaður neytenda lagðist gegn því með eftirfarandi röksemdum í formlegri umsögn:
„Lögmenn undanskildir!
Hvað 3. mgr. 6. gr. í reglugerðardrögunum varðar er um að ræða nýmæli sem felst í að svonefnt „löginnheimtubréf“ - sem þó tilheyrir milliinnheimtu miðað við skilgreiningu innheimtulaga - sé undanskilið gildissviði reglugerðarinnar. Þetta nýmæli virðist ekki hafa verið í fyrri drögum sem borin voru undir talsmann neytenda með óformlegum hætti. Ég tel enga lagaheimild standa til þeirrar mismununar milli innheimtustarfsemi af hálfu lögmanna annars vegar og af hálfu annarra hins vegar. Í því sambandi vísa ég til 75. gr. stjskr. um atvinnufrelsi og 65. gr. stjskr. um jafnræði. Þá tel ég hvorki innheimtulög né lagasjónarmið réttlæta þessa skertu réttarvernd neytenda ef kröfuhafi velur að fela lögmanni milliinnheimtu þó að hún sé sögð „á grundvelli ákvörðunar um löginnheimtu“. Eina sjónarmiðið sem hefur verið fært fram til stuðnings slíkri mismunun innheimtuaðila og lakari réttarvernd neytenda felst í siðareglum lögmanna sem að mínu mati fela ekki í sér nægilega lagastoð fyrir framangreindu ákvæði - sem undanþiggur milliinnheimtu af hálfu lögmanna frá reglugerðinni og þar með hámarkskostnaði til verndar neytendum.
Ég tek fram að sjálfsagt er að lögmenn haldi áfram þeim góða sið að vara skuldara við væntanlegri málsókn til innheimtu skuldar, þ.e. svonefndri löginnheimtu á grundvelli réttarfarslaga; ég hef hins vegar engin rök heyrt eða séð til stuðnings því að slíkt bréf réttlæti hærri kostnað en þær fjárhæðir (1000 kr., 2000 kr. og 5000 kr. eftir fjárhæð höfuðstóls) sem nefndar eru í 3. tl. a-c) í 1. mgr. 6. gr. reglugerðardraganna. Ef sýnt væri fram á slíkt með óyggjandi hætti mætti hins vegar fremur réttlæta hærra kostnaðarþak fyrir bréf sem lögmaður undirritar en fyrir bréf annarra; kæmi slík nálgun fremur til álita en að undanskilja millliinnheimtu lögmanna frá reglugerðinni og gefa þeim þar með frítt spil gagnvart neytendum eftir því sem samningur kröfuhafa og lögmanna gefur færi á. Er fyrirmynd að og réttlætingu fyrir slíku hærra kostnaðarþaki þegar að finna í 2. málslið 4. gr. í reglugerðardrögum þessum, sbr. 2. málslið 12. gr. innheimtulaga, þ.e. þegar þörf er á sérfræðilegri ráðgjöf, t.d. lögmanns, vegna umdeildra peningakrafna; til frekari áréttingar andmælum hér að framan má benda á að slíkrar ráðgjafar gæti einnig verið þörf frá öðrum sérfræðingum - t.d. viðskiptafræðingum.“
Til baka
Fréttasafn
Heimilt er að birta merki talsmanns neytenda með fréttum af vef embættisins - www.tn.is - en óskað er eftir því að þeirrar heimildar sé getið.